Nöronların yerini alan beyin hücresi

[Bostandere]

Bilim insanları, beyinde çok sayıda bulunan bir hücreyi, sinir hücresi nöronların yerini alabilecek şekilde dönüştürmenin yolunu buldu.
Nöral progenitör hücreler; yeşil alanlar destek işlevli hücreleri ve kırmızı bölgeler ise normalde kök hücrelerde bulunan proteinleri gösteriyor. Mavi alanlar ise hücrelerin çekirdeği.

NEW YORK - Bir başka hücrenin yerine geçebilme özelliğinin sadece kök hücrelere özgü bir özellik olduğu düşünülüyordu. Kök hücreler ise, sadece bebeklik döneminde elde edilebiliyor ve bu hücreler üzerinde yapılan araştırmalar henüz emekleme evresinde. Ancak, yeni bir araştırma bol sayıda bulunan bir beyin hücresi türünün de, başka beyin hücrelerin yerine geçebildiğini kanıtladı. Hasarlı beyin dokularını onaracak tedaviler geliştirilmesi için yeni tekniğin, insanlar üzerinde denenmesi gerekiyor. Araştırmacılar, bir orijinal hücrenin 10 katrilyon türev beyin hücresine dönüşebileceğini, bu rakamın da 50 milyon yetişkin insan beynine yeteceğini belirtiyor.


University of Florida profesörü Dennis Steindler’in yaptığı araştırmada, iki ayrı deneyde glial hücreler dış müdahaleyle dönüştürülerek evrimleri gözlemlendi. İnsan beyninde glial hücresi oldukça ‘olağan’ bir hücre tipi, zira bu hücrelerin sayısı ana sinir hücreleri nöronların yaklaşık 50 katı. Glial hücreler beynin gri sıvısının bulunduğu bölümlerde yer alıyor.

Beyinde hücreler nöronlar ve destek hücreleri olarak ikiye ayrılıyor. Nöronlar sinir sisteminin esas veri iletim işlevini görürken, destek hücreleri ise nöronlara yardımcı oluyor.

İNSAN HÜCRESİ FARE BEYNİNE UYUM GÖSTERDİ Glial hücreler ve sinirler. Glial hücrelerin sayısı nöronların yaklaşık 50 katı.
Birinci deneyde, yetişkin yaşlardaki epilepsi (sara) hastalarından alınan yıldız biçimli glial beyin hücreleri, fare beynine nakledildi. İnsana ait beyin hücrelerinin, fare beyninde orijinal işlevlerinden farklı beyin dokularına dönüştüğü gözlemlendi. Yeni yerlerine alışan bu hücreler, yaklaşık 1 yıl boyunca, kanserle özdeşleştirilen herhangi çürüme veya mutasyon da göstermemesi dikkat çekti.

PROGENİTÖR HÜCRELER, NÖRONA DÖNÜŞÜYOR
Araştırmacılar ikinci deneyde ise, epilepsi (sara) hastalarının beyninden yine glial hücreleri aldı. Bu kez glial hücreler, laboratuvar tüplerinde önce nöral progenitör hücrelere dönüştürüldü ve sonra gösterdikleri dönüşümler gözlemlendi. Gerek laboratuvar tüplerinde, gerekse fare beyninde yetiştirilen nöral progenitör hücrelerin, ikinci aşamalarda ana sinir hücresi nöronların şeklini aldığı görüldü.
Dennis Steindler.Steindler, dışardan müdahaleyle yetiştirilen nöral progenitör hücrelerin, nöronların yerini almasını ‘şaşırtıcı’ olarak niteliyor; “Fare beyninde aldığımız sonuç gerçekten olağanüstü, zira dış koşullarda yetiştirip beyne naklettiğimiz nöral progenitörler neredeyse orijinal fare nöronları gibi işlev gördü ve bozulmadan uyum sağlamayı başardı” diye özetliyor.

İNME, PARKINSON VE ALZHEIMER
Makalesinde deneyle ilgili olarak Steindler şu yorumu getirdi: “Bu deney insan beyni hücrelerinin yaşlılıkta çıkan Parkinson ve Alzheimer, inme, ve diğer beyin hastalıklarıyla mücadelede önemli bir takviye veya yedek kaynak olabileceğine işaret ediyor.” Steindler, glial hücrelerin modifikasyonla progenitör hücrelere dönüştürülmesinin hasarlı beyin dokularının tamirinde kullanılabileceğini savunuyor.

Araştırmaya katılmayan ancak bir makaleyle ilgili bir yorum yazan Stanford Üniversitesi uzmanı Ben Barres, nöral progenitör hücrelerin nakledildikleri yeni fare beyinlerinde yaşamlarını sürdürmelerinin önemli olduğunu, aynı deneyin insan beyninde de yapılması gerektiğini vurguladı.